Šta je disfagija?

Otežano gutanje (disfagija) predstavlja glavni klinički simptom većine bolesnika sa oboljenjima jednjaka. Otežano gutanje se definiše kao neadekvatan prolazak progutanog sadržaja kroz ždrelo ili jednjak. Ovaj simptom predstavlja ili osećaj otežanog započinjanja akta gutanja (kada se naziva orofaringealna visoka disfagija) ili osećaj da hrana i tečnosti zastaju u njihovom prolasku kroz jednjak do želuca (ezofagealna, niska disfagija).

Otežano gutanje dovodi često do pothranjenosti i opšte slabosti organizma. Nemogućnost adekvatnog gutanja može dovesti i do aspiracije hrane i tečnosti što može dovesti do nastanka posebno teškog oblika zapaljenja pluća (pneumonije).

U slučaju kada je disfagija praćena i brzim gubitkom u telesnoj težini (više od 10 kg za 3 meseca), ona se naziva progresivnom. Ovakva pojava disfagije smatra se alarmantnim simptomom jer je tada uglavnom uzrokovana tumorskim procesima na jednjaku ili želucu.

Kod bilo kog oblika disfagije neophodno je pošto se primete prvi simptomi javiti specijalizovanom lekaru za oboljenja jednjaka i želuca i načiniti gastroskopiju.

Klasična disfagija

Osnovu u daljem lečenju predstavlja odluka da li je disfagija orofaringealnog ili ezofagealnog porekla. Ova razlika se može načiniti sa velikom sigurnošću (80-85%) samo na osnovu simptoma samih bolesnika. Pojedina oboljenja mogu dati oba tipa disfagije tako da je njihova pažljiva procena i adekvatna dijagnostika neophodna.

Paradoksalna disfagija

U oko 20% bolesnika sa ahalazijom prisutna je tzv. paradoksalna disfagija kada bolesnici lakše uzimaju čvrtu hranu nego tečnosti. Objašnjenje je u funkcionalnoj prirodi samog oboljenja odnosno specifičnoj težini same hrane odnosno vode da prevaziđe otpor stegnutog donjeg stezača jednjaka.

Afagija

Afagija ili nemogućnost gutanja najčešće se javlja kod malignih oboljenja koja u potpunosti sužavaju lumen jednjaka, izrazitih zapaljenskih suženja jednjaka ili usled opstrukcije jednjaka stranim telom. Takvi bolesnici nisu u stanju da progutaju ni gutljaj vode, već osećaju kako im se ista odmah vraća.

Odinofagija

Odinofagija ili bolno gutanje predstavlja karakterističan simptom za nerefluksni, najčešće bakterijski, gljivični ili virusni ezofagitis čiji su uzroci uglavnom monilijaza ili herpes. Ovaj simptom se takođe može javiti i kod peptičnih ulkusa jednjaka.

Klinička slika

Disfagija se može različito manifestovati, najčešće u zavisnosti od nivoa na kom se javlja poremećaj. Pacijenti mogu imati različitu percepciju simptoma, te je detaljno ispitivanje od strane specijalizovanih lekara obavezno. Otežano gutanje se može manifestovati isključivo za čvrstu odnosno tečnu hranu ili kao njihova kombinacija.

  • Spor unos hrane

  • Jedan zalogaj se guta više puta

  • Stalno podrigivanje tokom jela

  • Pojačano slivanje pljuvačke

  • Osećaj da se hrana lepi u jednjaku, osećaj knedle u grlu

  • Osećaj punoće u grudima nakon obroka

  • Kašalj i zagrcnjavanje tokom jela ili neposredno nakon jela

  • Učestale respiratorne infekcije

  • Često pljuvanje i povraćanje

  • Pojava hrane i tečnosti na nos u toku ili nakon jela

  • Nevoljno vraćanje penušavog sadržaja na usta

Lečenje

Lečenja disfagije podrazumeva rešavanje osnovnog problema odnosno bolesti.

U nekim slučajevima kada definitivno hirurško rešavanje nije indikovano, a kada postoji prolaznost gastroskopa pored procesa na ždrelu ili jednjaku, moguće je načiniti privremenu ili stalnu perkutanu endoskopsku gastrostomu za ishranu bolesnika.

Disfagija - Prof. dr Aleksandar Simić - REFLUX CENTAR

Naši eksperti

Prof. dr Aleksandar Simić

Specijalista opšte i digestivne hirurgije

Doc. dr Ognjan Skrobić

Specijalista opšte hirurgije

Cenovnik